Podczas regulacyjnego panelu dyskusyjnego, poruszone zostały następujące tematy:

1. uchwalonej Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2225 z dnia 18 października 2023 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę 2008/48/WE (CCD II). Państwa członkowskie przyjmują i publikują do dnia 20 listopada 2025 roku przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania Dyrektywy i stosują te przepisy od dnia 20 listopada 2026 roku. Mając na uwadze powyższe, niemożliwa jest na tym etapie konkretna ocena tego, jak CCD II wpłynie ostatecznie na działalność pośredników i na regulacje prawne, przy czym można już teraz zwrócić uwagę na główne kwestie poruszone w CCD II, tj.:
   1. poszerzenie zakresu umów, które będą traktowane jako umowy o kredyt konsumencki, w szczególności: limit kwotowy – do 100.000,00 euro całkowitej kwoty kredytu, kredyty nieoprocentowane bez opłat, płatności odroczone (BNPL);
   2. def. pośrednika kredytowego, za którego nie jest uznawana osoba fizyczna lub prawna doprowadzająca wyłącznie do skojarzenia – bezpośrednio lub pośrednio – konsumenta z kredytodawcą;
   3. reklamy:

• komunikaty reklamowe/marketingowe nie mogą zawierać sformułowań, które mogą stwarzać u konsumenta fałszywe oczekiwania co do dostępności lub kosztu kredytu, lub całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta (przy czym obecnie także obowiązują przepisy zakazujące wprowadzanie w błąd w reklamach – np. art. 16 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji[1]);
• w reklamach powinno się zawierać jasne i wyraźne ostrzeżenie mające na celu uświadomienie konsumenta, że zaciąganie pożyczek kosztuje, poprzez użycie sformułowania „Uwaga! Zaciąganie pożyczek kosztuje” lub równoważnego sformułowania (uwaga ogólna – w przyjętym w Dyrektywie sformułowaniu posłużono się pojęciem „pożyczki”, a nie „kredytu”, zatem kierując się „kreatywnością” procesową na wypadek ewentualnych sporów, zasadnym będzie posługiwanie się pojęciami równoważnymi do ujętego w Dyrektywie – do ostatecznej oceny po implementacji Dyrektywy)
• standardowe informacje dot. kredytów muszą być wyraźnie czytelne lub wyraźnie słyszalne – stosownie do sytuacji – i dostosowane do technicznych ograniczeń nośnika wykorzystywanego do reklamy;
• reklamy nie mogą sugerować, że zaciągnięcie kredytu poprawi sytuację finansową konsumenta (jednym z celów Dyrektywy jest zmniejszenie pogłębiania stanu zadłużania się);

1. 1. 4. obowiązki informacyjne – w szczególności:

• Dyrektywa przewiduje w art. 9 ust. 1, by kredytodawcy lub w stosownych przypadkach pośrednicy udostępnili konsumentom informacje ogólne o umowach o kredyt na papierze lub innym trwałym nośniku wybranym przez konsumenta (brak wyjaśnienia o jakich innych trwałych nośnikach mowa);
• obok standardowego formularza informacyjnego niezbędne będzie przekazanie także jednostronicowego formularza skróconego, w którym będą zawarte najważniejsze informacje o kredycie (celem jest ułatwienie konsumentom szybkiego porównania różnych ofert z wykorzystaniem posiadanego urządzenia mobilnego) – zasadniczo przekazuje kredytodawca, a w stosownych przypadkach pośrednik (założyć można, że będzie to nowy obowiązek spoczywający na pośrednikach);
• gdy informacje potrzebne do porównania ofert przekazywane konsumentowi w celu podjęcia świadomej decyzji czy chce zawrzeć umowę o kredyt, przekazywane są w terminie krótszym, niż jeden dzień przed związaniem konsumenta umową, niezbędne będzie przypomnienie konsumentowi o możliwości odstąpienia od umowy o kredyt oraz o procedurze, którą należy zastosować w celu odstąpienia od niej (niezależnie od informacji dot. prawa do odstąpienia wynikających z przekazanych już informacji/z umowy);
• ostrzeżenie konsumenta, zważywszy na jego sytuację finansową, że umowa o kredyt może spowodować dla niego szczególne ryzyko;
• niewłaściwe wypełnienie obowiązku informacyjnego i nieprzekazanie warunków umowy, skutkować będzie wydłużeniem terminu na odstąpienie od umowy do 12 miesięcy i 14 dni;

5. ocena zdolności kredytowej ma być przeprowadzana w interesie konsumenta, tak aby zapobiegać praktykom nieodpowiedzialnego udzielania kredytów i nadmiernemu zadłużaniu (możliwość zmiany w zakresie dokumentów/informacji koniecznych do pozyskania w celu przeprowadzenia oceny zdolności kredytowej) oraz po ustaleniu, że sytuacja finansowa pozwoli wywiązać się z zaciągniętego zobowiązania;

6. w przypadku oceny zdolności kredytowej przeprowadzanej na podstawie zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych, zgodnie z Dyrektywą, niezbędne będzie zapewnienie konsumentom prawa żądania i uzyskania od kredytodawcy interwencji człowieka, obejmującej prawo do: (i)  uzyskania jasnego i zrozumiałego wyjaśnienia oceny, w tym logiki i ryzyk uwzględnionych w toku zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych, a także jego znaczenia i wpływu na ocenę, (ii) przedstawienia swojego stanowiska oraz (iii) zażądania przeglądu oceny zdolności kredytowej i decyzji o udzieleniu kredytu;

7. wprowadzenie prawa do „bycia zapomnianym” („Państwa członkowskie wymagają, aby dane osobowe dotyczące diagnozy chorób onkologicznych u konsumentów nie były wykorzystywane do celów polisy ubezpieczeniowej związanej z umową o kredyt po upływie okresu wskazanego przez państwa członkowskie, nieprzekraczającego 15 lat od zakończenia leczenia.”);

8. zgodnie z art. 37 Dyrektywy: „1. Państwa członkowskie zapewniają, aby kredytodawcy i pośrednicy kredytowi podlegali odpowiednim procedurom dopuszczenia do działalności oraz mechanizmom rejestracji i nadzoru ustanowionym przez niezależny właściwy organ.”

1. Zmiany w zakresie definicji kredytu konsumenckiego.

W dniu 07 stycznia 2024 wejdzie w życie nowelizacja ustawy o kredycie konsumenckim, zgodnie z którą jej przepisy będą miały zastosowanie do umów o kredyt zawieranych z osobą fizyczną prowadzącą gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023 r. poz. 208, 337 i 641). Tym samym, z dniem 07 stycznia 2024 roku wszystkie umowy o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550,00 zł albo równowartości tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, będą musiały spełniać rygory dotychczas przewidziane jedynie dla kredytów konsumenckich.

W ramach nowelizacji ustawy o kredycie konsumenckim wchodzącej w życie w dniu 07 stycznia 2024 roku, w art. 4 w ust. 1 dodany zostanie także pkt 8, zgodnie z którym przepisy ustawy nie będą miały zastosowania do konsumenckiej pożyczki lombardowej, o której mowa w ustawie z dnia 14 kwietnia 2023 r. o konsumenckiej pożyczce lombardowej (Dz.U. poz. 1285) – w tym zakresie problematyka została uregulowana na gruncie nowej ustawy o konsumenckiej pożyczce lombardowej (która na marginesie także znajdzie zastosowanie do umów o pożyczkę lombardową zawieraną z osobą fizyczną prowadzącą gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). W załączeniu przesyłam treść ustawy o konsumenckiej pożyczce lombardowej.

[1] Art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji: „1. Czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest w szczególności: 1) reklama sprzeczna z przepisami prawa, dobrymi obyczajami lub uchybiająca godności człowieka; 2) reklama wprowadzająca klienta w błąd i mogąca przez to wpłynąć na jego decyzję co do nabycia towaru lub usługi”